Ekonomia

Erdi Aroaz geroztik metalurgia izan da eta da Arrasateko ekonomiaren ardatza; San Balerioko Kofradiaren lehen ordenantzek agerian uzten dute, XV. mendean, Udalerriak 1.900 biztanle inguru zituela eta haietatik gehienak aritzen zirela altzairua lortu eta transformatzeko lanetan. Mende askoan eskulangintzako produkzio eskema eta moduen arabera garatu zen jarduera hori.

XIX. mendearen bukaera aldera industria produkzioaren ereduak hartu ziren, eta tradizio metalurgikoa sarrailagintza eta burdingintzako artikuluen fabrikazioaren inguruan mantendu zen; garai hartan sortu eta garatu zen Unión Cerrajera lantegia, enpresa integral moduan, eta XX. mendearen zati handian herriko lan tokirik garrantzitsuena izango da. Azpimarratu behar da Unión Cerrajera enpresak gizarte obra garrantzitsuak sustatu zituela, hala nola, Ikastunen Eskola, Arrasateko geroko garapena ezarriko dituen ekimenen abiapuntua: Lanbide Eskola Politeknikoa, oraingo "Mondragon Unibertsitatearen (MU)" eta kooperatiba mugimenduaren beraren iturburua, azken mendearen erdialdeko ekonomiaren ikurra eta bastioia, izan ere, gure herria nazioarte mailan eredu antolaketa eta eredu sozioekonomiko horren erreferentzi gune bilakatu baita.

Gaurko egunean, Mondragón Corporación Cooperativa MCC , industria eta zerbitzuetako kooperatiben taldea, Arrasaten duelarik egoitza, zalantza barik Euskal Herriko enpresa talde handiena eta sendoena da. Udalerrian, Arrasateko lanpostuen %50 inguru talde horretako enpresetan daude. Gainera, estatuko kreditu kooperatiba handienaren egoitza soziala dago Arrasaten, Caja Laboral -arena, MCC Mondragón Corporación Cooperativa-ko Finantza Taldekoa.

Arrasateren oraingo ekonomiaren panorama hauxe da sektore ekonomikoen arabera:

Lehen sektorea: ustiategi tradizionaletan artikulatua, baserrietan, udalerriaren ekonomiak sortzen dituen baliabide guztien %0,3 eskas egiten du. Zentsuan datozen nekazaritza eta abelazkuntzako ustiategiak 235 dira, eta horietan lan egiten dute guztira 50 lagunek, guztira lanean diharduten biztanleen %0,5. Baserriko jarduerarekin batera industrian ari dira lanean baserriko langile gehienak, eta horren ondorioz, joera dago abelazkuntzako ustiategi estentsiboak edo baso ustiategiak izateko, horien artean nagusi koniferoak.

Bigarren sektorea: Udalerriko ekonomia guztiari buruz %62ko garrantzi espezifikoa du, eta industriak lana ematen dio Arrasateko biztanleria okupatuaren %58 baino gehiagori. Metalezko produktuen fabrikazioa da nagusi, eta guztien gainetik etxeko tresna elektrikoen fabrikazioa, ekipamendu ondasunak, makineriarako osagaiak, automoziorako osagaiak, burdindegiko eta sarrailagintzako gaiak, industria jarduera osoaren %79. Arrasatek 166 industria enpresa du une honetan, eta horietatik %80k 15 langile baino gutxiago du, eta %3,5ek 500 langiletik gora du. Enpresa handi horiek, batez ere makineria eta etxeko tresna elektrikoen fabrikazioari emanak, udalerriko 12.000 lanpostu inguruen %50etik gora sortzen dute.

Hirugarren sektorea: Zerbitzuen garrantzia espezifikoa herriko ekonomian %37,5ekoa da, eta enpleguaren %41. Euskal Autonomia Erkidegoaren Elkartearen batez bestekoaren azpitik dago gure herriko hirugarren sektorea; sektore honetan enplegu ratioa %58,7koa da. Merkataritza azpisektoreari dagokionez, mila biztanleko 13,1eko merkataritza dentsitatea du Arrasatek, eta noizik behingo kontsumoaren ondasunen dendak dira gehienak (%61,3); hurbileko merkataritza, berriz apalagoa da (%38,5), eta horrek garbi asko erakusten du gure herriak eskualdeko buru izateko bokazioa duela. Azken urteotan, udalerrian merkataritza enpresa handiak ezartzearen ondorioz egindako presioa dela-eta kudeaketa era berriak sartzen hasi dira lehengo merkataritza eta zerbitzuak, dendak berritu egin dituzte, saltzeko moduan nahiz teknologia berriak sartu dituztelako, eta elkartegintza eta erosketa taldeen formulak hartu dituzte.

_________________________________________________________________ EKONOMIA KUADROETAN

• [1]Udaleko balio erantsiaren egitura. 1996. Portzentaia.
• [2]Udal BPG (Barne-Produktu Gordina) per cápita. 1996
• [3]INEMen sailkaturik dagoen langabezia lurraldeka. 2000-2001
• [4]Izandako langabezia, sexu, adin eta jarduera sektorearen arabera, lurraldeka. 2002/03/31
• [5]Biztanleria, jarduerarekin duen loturaren arabera, lurraldeka. 1996
• [6]16 urte eta hortik gora lanean dabilen biztanleria lurraldeka, jarduera adarren arabera. 1996
• [7]Zentsatutako ustiategiak eta azalera guztia. 1999
• [8]Zoruaren erabilerak banatzea lurraldeka. 1996
• [9]Zuhaitz basoen azalera lurraldeka, espezieen arabera. 1996
• [10]Banketxe bulegoak zenbat, lurraldeka sailkaturik, bulego moten arabera. 2004/XII/31

[1]Udaleko balio erantsiaren egitura. 1996. Portzentaia
	Guztira	Lehen sektorea	Industria	Eraikuntza	Zerbitzuak
Gipuzkoa	100,00	1,49	38,98	6,04	53,49
Debagoiena	100,00	1,27	64,78	2,04	31,92
Arrasate	100,00	0,29	61,22	1,07	37,41

[2]Udal BPG (Barne-Produktu Gordina) biztanleko. 1996. €
	BPG biztanleko	Indizea
EAE	13.745	100
Gipuzkoa	14.052	102
Debagoiena	17.027	124
Arrasate	16.582	121

[3]INEMen sailkaturik dagoen langabezia, lurraldeka (martxoaren 31eko datuak). 2000-2001
	2000	2001	%Gehik.
EAE	82.704	76.340	-7,7
Gipuzkoa	23.179	21.221	-8,4
Debagoiena	1.236	1.004	-18,8
Arrasate	504	421	-16,5

[4]Izandako langabezia, sexu, adin eta jarduera sektorearen arabera, lurraldeka (2002/03/31)
	Guztira	Gizonak <25	Gizonak 25-44	Gizonak >=45	Emakumeak <25	Emakumeak 25-44	Emakumeak >=45	Nekazaritza	Industria	Eraikuntza	Zerbitzuak	Aurretik lanik gabe
EAE	78.341	4.038	14.853	11.312	6.302	27.858	13.978	550	16.353	5.528	45.071	10.839
Gipuzkoa	22.543	1.120	4.373	2.891	1.719	7.984	4.456	163	5.386	1.362	13.346	2.286
Debagoiena	1.334	108	279	58	145	573	171	7	547	70	590	120
Arrasate	504	39	108	20	53	245	75	1	233	18	248	40

[5]Biztanleria, jarduerarekin duen loturaren arabera, lurraldeka. 1996
	Guztira	Aktiboak Guztira LANE	Landunak LANE	Langabeak Guztira LANE	Langabeak (lehen lana)	Langabeak (lan eginda)	Ez aktiboak LANE	Esandakoez gainera
EAE	2.098.055	898.278	689.100	209.178	82.558	126.620	1.194.690	5.087
Gipuzkoa	676.208	295.926	233.028	62.898	25.598	37.300	378.936	1.346
Debagoiena	63.562	28.405	24.155	4.250	1.757	2.493	35.051	106
Arrasate	24.571	10.956	9.165	1.791	787	1.004	13.581	34

[6]16 urte eta hortik gora lanean dabilen biztanleria lurraldeka, jarduera adarren arabera. 1996
	Guztira	Nekazaritza	Industria	Eraikuntza	Zerbitzuak
EAE	689.100	17.040	219.405	48.178	404.477
Gipuzkoa	233.028	5.956	79.603	16.371	131.098
Debagoiena	24.155	282	12.957	1.186	9.730
Arrasate	9.165	50	4.917	410	3.788

[7]Zentsatutako ustiategiak eta azalera guztira. 1999
	Zk. Guztira	Ha.k Guztira	Abeltzaintzaz Zk	Abeltzaintzaz Ha.	Abeltzaintza barik Zk	Abeltzaintza barik Ha.	Lurrik gabeko ustiategiak
EAE	39.956	606.187	19.066	245.930	20.568	360.257	322
Gipuzkoa	12.405	162.071	7.328	92.504	4.938	69.567	139
Debagoiena	2.210	29.564	1.081	16.087	1.121	13.476	8
Arrasate	235	2.646	117	1.412	117	1.234	1

[8]Zoruaren erabilerak banatzea lurraldeka (hektareak). 1996
	Antzuak	Belardiak	Larreak	Sastrakariak	Zuhaitz baso trinkoa	Zuhaitz baso urria	Lan intentsiboak	Guztira
Gipuzkoa	12.054	45.683	6.994	13.933	110.973	7.282	1.114	198.033
Debagoiena	1.359	5.500	772	2.152	23.632	743	20	34.178
Arrasate	421	490	6	125	2.160	119	7	3.328

[9]Zuhaitz basoen azalera lurraldeka, espezieen arabera (hektareak). 1996
	Baso atlantikoa	Artea	Eukaliptoa	Pagoa	Intsinis pinua	Basa pinua	Ametza	Beste konifera batzuk	Beste hostozabal batzuk	Konifera guztiak
Gipuzkoa	12.225	2.162	212	14.396	54.795	154	242	17.307	13.247	72.256
Debagoiena	1.167	316	29	4.216	13.683	52	197	3.869	845	17.604
Arrasate	186	314		13	1.601			93	71	1.694

[10]Banketxe bulegoak zenbat, lurraldeka sailkaturik, bulego moten arabera. 2004/XII/31
	GUZTIRA	Banka pribatua	Aurrezki kutxak	Kooperatibak eta baserritarren kutxak	Kreditu etxeak
EAE	1.735	727	685	311	12
Gipuzkoa	532	248	178	104	2
Debagoiena	50	20	17	13	-
Arrasate	16	6	6	4	-